Układ trawienny niemowląt – dowód na złożoność natury


Rozwój nie tylko zdrowego układu trawiennego, ale i odpowiednio chronionego układu odpornościowego wymaga zatroszczenia się o niedojrzały układ pokarmowy dziecka. W szczególności pod uwagę należy wziąć takie aspekty układu jak jego objętość i aktywność motoryczna, flora bakteryjna jelit oraz enzymy trawienne. Doniesienia naukowe pokazują, że w wielu przypadkach mleko kobiece promuje rozwój tych niezbędnych komponentów, pomagając w budowie dobrze funkcjonującego układu trawiennego.

Anatomia i rozwój przewodu pokarmowego


Ze względu na swoją złożoność, układ trawienny niemowlęcia nie jest w pełni wykształcony w momencie przyjścia na świat i charakteryzuje się mniejszą objętością i aktywnością motoryczną. Dla osiągnięcia pełnej funkcjonalności konieczne jest zaadaptowanie się do nowego środowiska. Składniki odżywcze dostarczane w mleku matki przyspieszają ten proces.
Dowiedz się więcej…

Digestive system with its different organs

Znaczenie bakteryjnej flory jelitowej dla zdrowego rozwoju dziecka


FFlora bakteryjna – społeczność różnych bakterii obecnych w jelitach – jest szczególnie ważna dla rozwoju mocnego układu odpornościowego. Dlatego zdrowa flora bakteryjna jest niezbędna dla uniknięcia chorób immunologicznych, takich jak alergie pokarmowe i astma. Ponieważ flora bakteryjna ewoluuje po porodzie, mleko kobiece i odstawienie istotnie wpływają na ten proces.
Dowiedz się więcej…

Gut microbiota

Aktywność enzymatyczna jelit


Aktywność enzymatyczna jelit jest kluczowym warunkiem wstępnym dla prawidłowego trawienia. Aktywność enzymatyczna umożliwiająca trawienie węglowodanów zwykle pojawia się pod koniec drugiego trymestru ciąży. Enzymy odpowiedzialne za trawienie białek i lipidów są aktywowane niedługo potem. Kolejnym warunkiem wstępnym dla pomyślnego i niezależnego karmienia dziecka po porodzie jest rozwinięcie prawidłowej aktywności motorycznej jelit.
Dowiedz się więcej…

Diagram of the process of enzymatic fragmentation
  • Anatomia i rozwój przewodu pokarmowego


    Zasadniczo układ trawienny niemowlęcia jest podobny do układu trawiennego dorosłego człowieka. Istnieją jednak pewne różnice wynikające z niedojrzałości narządów, ich funkcji i współdziałania. Jedną z najważniejszych różnic jest mała objętość żołądka noworodka, w którym mieści się zaledwie 60-90 ml pokarmu. Ma to oczywiste konsekwencje w postaci częstotliwości karmień i tolerancji. Niedojrzała aktywność motoryczna jelit (tj. zdolność do przesuwania pokarmu przez światło przewodu) jest kolejną niezwykle istotną różnicą. W późniejszych okresach życia upośledzona aktywność motoryczna jest jednym z głównych objawów czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego i zakażeń (Dumont i Rudolph, 1994). Niedojrzały układ trawienny noworodka musi zaadaptować się do środowiska istotnie różniącego się od warunków panujących w macicy. Adaptacja zachodzi w okresie przejściowym i może prowadzić do utraty do 10% masy urodzeniowej dziecka. Z punktu widzenia odżywiania, w tym przejściowym okresie dokonuje się najważniejsza zmiana, jaką organizm ludzki przechodzi w całym swoim życiu. Warunkiem wstępnym dla pomyślności tego procesu jest wystarczający rozwój funkcji fizjologicznych przewodu pokarmowego. To umożliwia trawienie i absorbowanie wielkocząsteczkowych składników odżywczych. Drugim warunkiem wstępnym jest pojawienie się różnych procesów biochemicznych – szczególnie procesów energetycznych, w tym metabolizmu mózgu. Temu rozwojowi sprzyja karmienie piersią, co jest kolejnym przykładem tego, jak kluczową rolę odgrywa mleko kobiece w rozwoju zarówno noworodków, jak i niemowląt urodzonych przedwcześnie (Neu, 2007). Czynniki znajdujące się w mleku matki wpływające na wzrost, rozwój i funkcję nabłonka jelita noworodka, układu odpornościowego lub unerwienia autonomicznego jelita zostały podsumowane w tabeli poniżej (Goldmann 2000). Nie ulega wątpliwości, że żadna pojedyncza substancja nie ma możliwości wpływania na wszystkie aspekty fizjologii układu pokarmowego i tylko cały koktajl czynników bioaktywnych łącznie wpływa na wszystkie układy dziecka. To może być jeden z rozwojowych powodów bogactwa składników znajdujących się w mleku matki. Zdjęcie (Załącznik) Tabela (Załącznik 3)

    After birth, the immature digestive system of a newborn needs to adapt to an environment very different from conditions in the uterus. This adaptation takes place during a transitory period and may lead to a loss of up to 10% of an infant’s birthweight. From a nutritional point of view, this transition represents the most important change a human being undergoes during his/her whole life. In order to successfully complete the process, a necessary precondition is the sufficient development of physiological functions in the alimentary tract. They allow the digestion and absorption of macromolecular nutrients. The onset of various biochemical processes – especially energy-providing processes, including brain metabolism – is a second prerequisite. 

    This development is facilitated by breastfeeding – just another example of the critical role that breast milk plays in the development of both newborns and premature infants (Neu, 2007). Agents available in breast milk that affect the growth, development and function of the neonatal gut epithelium, immune system or vegetative innervation of the gut, are summarised in the following table (Goldmann 2000). It is obvious that no single substance has an effect on all aspects of gastrointestinal physiology, yet the cocktail of bioactive factors in total affects all systems of an infant. This could be one of the developmental reasons for the rich contents of breast milk. 

    z powrotem
  • Znaczenie bakteryjnej flory jelitowej dla zdrowego rozwoju dziecka


    Jelita człowieka zawierają olbrzymią ilość przeróżnych bakterii tworzących tzw. florę bakteryjną. Flora bakteryjna jest metabolicznie aktywna i wspiera różne funkcje fizjologiczne, szczególnie funkcję ochrony immunologicznej. Choć zdania na ten temat są podzielone, panuje obecnie przekonanie, że w środowisku, w którym znajduje się płód nie ma żywej flory bakteryjnej (Perez-Munoz i in., 2017). Flora bakteryjna zaczyna ewoluować dopiero po porodzie, zaś jej ostateczny skład kształtuje się po rozszerzeniu diety. Proces ten zwykle dobiega końca w 2. roku życia dziecka. Rozwój bakteryjnej flory jelitowej przedstawiono na poniższej rycinie (Tanaka i Nakayama, 2017). Jak widać wiele zewnętrznych czynników może zaburzyć proces dojrzewania bakteryjnej flory jelitowej. Jeśli taka ingerencja uniemożliwi zakończenie tego procesu, może to mieć istotny negatywny wpływ na choroby immunologiczne, takie jak alergie pokarmowe lub astma (Stiemsma i Turvey, 2017). Również i w tym przypadku mleko matki pełni pozytyną funkcję, wspierając kolonizację jelita korzystnymi bakteriami probiotycznymi. W rzeczy samej mleko kobiece stanowi uniwersalnie źródło pokarmu, ochrony i zdrowia. Odstawienie od piersi również odgrywa kluczową rolę, ponieważ wprowadzenie pokarmów stałych do diety oznacza istotną zmianę składu flory bakteryjnej. Jej skład stabilizuje się w okresie dzieciństwa odpowiednio do nawyków żywieniowych. Dziedziczność wydaje się odgrywać w tym procesie niewielką rolę. Rycina (Załącznik 4)

    z powrotem
  • Aktywność enzymatyczna jelit


    W 24. tygodniu ciąży jelita są na tyle rozwinięte pod kątem morfologicznym i fizjologicznym, że mogą pełnić większość funkcji koniecznych do przeżycia płodu poza organizmem matki. Dotyczy to funkcji hydrolitycznych i absorpcyjnych nabłonka jelit, rozwoju struktur immunologicznych związanych z jelitami oraz funkcji wydzielniczej (Xu, 1996). Rycina 1 przedstawia rozwój aktywności enzymatycznej kosmków jelitowych. Z punktu widzenia żywienia należy podkreślić, że w 24. lub 25. tygodniu ciąży aktywność enzymatyczna, konieczna w procesie trawienia ważnych węglowodanów, jest w pełni rozwinięta. Oznacza to, że u płodu zdolnego do przeżycia poza organizmem matki węglowodany znajdujące się w składzie preparatów przeznaczonych dla wcześniaków, takie jak laktoza czy polisacharydy, mogą być już trawione. Więcej szczegółów przedstawiono na załączonych rycinach (Lentze, 2012). Aktywność enzymatyczna trypsyny i chymotrypsyny – enzymów odpowiadających za trawienie białka – rozwija się w pełni w 26. tygodniu ciąży. Enzymy te są aktywowane przez enterokinazę obecną w kosmkach jelitowych (patrz Ryc. 2). Podobny proces można zaobserwować w grupie lipaz, które aktywują się podczas trawienia lipidów (Armand, 2007). Podsumowując: z jednej strony, jelita wcześniaka już od około 25.-26. tygodnia ciąży są zasadniczo przygotowane do żywienia doustnego. Z drugiej strony, żywienie dojelitowe tak małych dzieci może wciąż nastręczać pewnych trudności. Podstawowa trudność dotyczy zwykle aktywności motorycznej jelit, gdyż niedojrzała perystaltyka uniemożliwia żywienie w postaci bolusu. Dojrzała perystaltyka poposiłkowa pojawia się dopiero po 30. tygodniu ciąży. Ten fakt należy wziąć pod uwagę planując żywienie wcześniaków. Rycina 1 (załącznik 5) Rycina 2 (załącznik 6)

    Enzymatic activity of trypsin and chymotrypsin – enzymes responsible for the digestion of protein – develops fully during the 26th week of gestation. These enzymes are activated by enterokinase appearing in the brush border epithelium (see Figure 2).  A similar process can be observed with various lipases which are active in the digestion of lipids (Armand, 2007).

    In summary: On the one hand, the gut of a preterm baby is essentially prepared for oral nutrition from approximately the 25th to the 26th week of gestation.  On the other hand, complications can still emerge with enteral feeding of preterm babies. The underlying problem is usually to do with gut motility; with gut peristalsis being unable to cope with bolus nutrition. Such full postprandial peristaltic activity appears only sometime after the 30th gestational week. This fact has to be taken into account when planning the nutrition of preterm infants. 

    z powrotem
Arrow back
Drawing of crying baby face
Drawing of smiling baby face
Drawing of a microscope and a plant