Rozwiązywanie problemów przy karmieniu piersią


Problemy z karmieniem piersią wynikają zwykle z braku wiedzy lub nieprawidłowej techniki karmienia. Stosując się do kilku prostych wskazówek, można uniknąć wielu problemów. Tylko w rzadzkich przypadkach kobiety nie mogą karmić piersią z przyczyn medycznych, anatomicznych lub fizycznych, które powodują, że ilość pokarmu jest zbyt skąpa. Natomiast problemy, takie jak ból podczas karmienia, bolesność sutków, obrzęk gruczołów mlecznych, niedrożność przewodów mlekowych czy zapalenie sutka można rozwiązać dzięki właściwym poradom i odpowiednio wcześnie podjętemu leczeniu.

Mother breastfeeding her baby in a lying position

Wskazówki dotyczące karmienia piersią – przegląd postępowania prewencyjnego


Praktyczne wskazówki dotyczące karmienia piersią można czerpać z wielu źródeł, co czasami utrudnia rozpoznanie tego, co jest naprawdę ważne z punktu widzenia matki. Dlatego, kierując się wiedzą naukową, dokonaliśmy przeglądu popularnych porad dotyczących karmienia piersią, w których omówione zostały pozycje i techniki przystawiania, częstotliwość karmień, znaczenie nawodnienia organizmu matki oraz jej samopoczucie i pewność siebie. Posiadając tę wiedzę kobiety mogą zapobiec wielu problemom i poprawić swoje doświadczenie związane z karmieniem piersią.
Dowiedz się więcej…


Jak zwiększyć laktację – naturalne rozwiązania


Aby zwiększyć laktację, oprócz wskazówek dotyczących karmienia piersią należy zastosować naturalne środki. Szczególnie skuteczne w tym kontekście są substancje pobudzające laktację, zwane galaktogogami. Galaktogogi są molekułami pochodzenia syntetycznego lub roślinnego, które wywołują, utrzymują i zwiększają produkcję mleka (Wilinska i in., 2015). W odróżnieniu od tych substancji, użycie laktatora dla pobudzenia laktacji nie posiada naukowego uzasadnienia (Marcellin i Chantry, 2015). Więcej informacji na temat galaktogogów i innych naturalnych substancji wspomagających produkcję mleka dostępnych jest w rozdziale NaturScience.
Dowiedz się więcej…

Milk thistle
Sad baby on the mother's arm

Medyczne podłoże problemów z karmieniem piersią


Większość matek chciałaby karmić piersią, lecz nie każda kobieta ma taką możliwość od razu po porodzie lub w późniejszym czasie. Z medycznego punktu widzenia zapalenie sutka jest jednym z najczęstszych powodów zakończenia karmienia piersią (Amir i in., 2014; WHO, 2000).
Dowiedz się więcej…

Inne powody zakończenia karmienia piersią


Powody, dla których matki zaprzestają karmienia piersią są różne i zwykle niezależne od zdiagnozowanych schorzeń (Li i in. 2008). Należą do nich aspekty związane z samą laktacją, a także względy żywieniowe, psychologiczne, związane ze stylem życia oraz samoodstawienie dziecka.
Dowiedz się więcej…

Baby drinking from bottle
Baby boy in high chair eating with spoon

Kiedy karmienie piersią przestaje być możliwe lub konieczne


Chociaż karmienie piersią jest ważnym i emocjonalnie wzbogacającym doświadczeniem, a Światowa Organizacja Zdrowia zaleca karmienie wyłącznie piersią do 6. miesiąca życia dziecka (WHO, 2009), przychodzi moment, w którym matka odczuwa potrzebę zakończenia karmienia piersią. Powodów zakończenia karmienia piersią jest wiele, począwszy od tych medycznych, a skończywszy na utrudnionym życiu towarzyskim i rosnących potrzebach żywieniowych dziecka. W wielu przypadkach chęci odstawienia towarzyszą trudności ze znalezieniem dobrego sposobu na zakończenie karmienia piersią. Jednak często jeszcze większym wyzwaniem jest przerwanie produkcji mleka.
Dowiedz się więcej…

  • Wskazówki dotyczące karmienia piersią – przegląd postępowania prewencyjnego


    Pozycja i przystawienie dziecka do piersi Kluczem do pomyślnego karmienia piersią jest bliski i pewny kontakt z noworodkiem, który prawidłowo obejmuje wargami sutek. Takie przystawienie może zapobiec zapaleniu sutka, ponieważ zapewnia skuteczne opróżnianie piersi z pokarmu, nie dopuszczając do jego zastoju (Amir i in., 2014). Jeżeli chodzi o prawidłową pozycję podczas karmienia i przystawienie dziecka do piersi, nieoceniona może okazać się bezpośrednia pomoc specjalisty lub doświadczonego członka rodziny oraz przyjaciół, którzy dodadzą matce pewności siebie (McFadden i in., 2017; WHO, 1993). Częstotliwość karmień – indywidualna i na żądanie Częste przystawianie dziecka do piersi w ciągu dnia to częsta rada na stymulowanie laktacji. Częste karmienie piersią wyzwala wydzielanie oksytocyny, co z kolei zwiększa laktację. Matki stosujące się do tej rady mogą odnieść wrażenie, że karmią 24 godziny na dobę (tzw. okresowa żarłoczność). W badaniu przeprowadzonym przez De Carvalho i in. (1983) przyglądano się wpływowi częstego karmienia na laktację i przyrosty wagi niemowląt w pierwszych tygodniach życia. Począwszy od pierwszych 15 dni życia zarówno spożycie mleka, jak i przyrost wagi były znacząco wyższe w grupie niemowląt często karmionych w ciągu dnia (średnio 9,9 w porównaniu do 7,6 razy dziennie). Jednak po 35 dniach różnice te zatarły się pomimo różnicy w liczbie karmień. Co za tym idzie, karmienie piersią powinno odbywać się na żądanie odpowiednio do indywidualnych potrzeb dziecka i dobrostanu matki (Kent i in., 2006). Aby zapobiegać zapaleniu sutka, zaleca się, aby nie ograniczać liczby karmień, a jeśli dziecko czuje się najedzone przed pojawieniem się uczucia ulgi w piersi – aby odciągać pokarm ręcznie lub przy użyciu laktatora (Amir et al, 2014). Odpowiednie nawodnienie Kolejną cenną radą dotyczącą karmienia piersią jest odpowiednie nawadnianie organizmu, albo, jak można dowiedzieć się z rad dawanych matkom – picie „dużej ilości płynów”. Jednak dane na ten temat są skąpe i dlatego, mówiąc językiem naukowym, wpływ spożywania dodatkowej ilości płynów przez karmiące matki pozostaje nieznany. Również i w tym przypadku w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę dobrostan matki, ponieważ w niektórych badaniach opisywano negatywne skutki nadmiernego picia, np. zwiększona diureza i nudności (Ndikom i in., 2014). Tak czy inaczej, dieta matki karmiącej piersią powinna być zbilansowana, co oznacza spożywanie odpowiedniej ilości płynów dla zaspokojenia potrzeb fizjologicznych. Zaleca się spożywanie wody i unikanie kawy, napojów kofeinowych, a co najważniejsze – alkoholu (WHO, 2009). Odpoczynek i pewność siebie Jak wspomniano wcześniej, sukces karmienia piersią zależy od dobrostanu i samopoczucia matki, w tym od jej pewności siebie i wierze w zdolność do karmienia piersią (WHO, 1993). Stres może hamować wydzielanie prolaktyny – hormonu niezbędnego do produkcji mleka (Chatterton i in., 2000). Oprócz zastosowania konkretnych i skutecznych technik relaksacyjnych (Fotiou i in., 2018) należy zadbać o stworzenie matce warunków sprzyjających karmieniu piersią (McFadden i in., 2017). Na przykład, do opieki nad dzieckiem powinien włączyć się ojciec, aby matka miała czas na odpoczynek (WHO, 2017).

    z powrotem
  • Medyczne podłoże problemów z karmieniem piersią


    Na zapalenie sutka cierpi od 3 do 20% karmiących matek, a sama dolegliwość jest częstym powodem zakończenia karmienia piersią (Amir i in., 2014). Do objawów zapalenia sutka należą uczucie gorąca, obrzęk i zaczerwienienie zwykle w obrębie jednej piersi, czemu towarzyszą gorączka, dreszcze i objawy grypowe. Zapalenie sutka może być wynikiem zakażenia bakteryjnego. Do zapalenia sutka dochodzi zwykle w ciągu pierwszych 6 tygodni od porodu (Amir i in., 2014) na skutek niewystarczającej lub podjętej zbyt późno interwencji po wystąpieniu problemów związanych z karmieniem piersią (Viduedo i in., 2015). Do takich problemów powodujących zapalenie sutka należy w szczególności zastój pokarmowy (zator mleczny). W niektórych przypadkach cechy anatomiczne, takie jak płaskie lub wklęsłe sutki albo krótkie wędzidełko dziecka, mogą utrudniać przystawienie dziecka do piersi i efektywne ssanie. Wypróbowanie różnych pozycji karmienia może okazać się pomocne (WHO, 2009). Ogólnie rzecz biorąc, prawidłowe przystawienie dziecka do piersi, efektywne ssanie oraz odpowiednia długość i częstotliwość karmień powinny wystarczyć, aby pierś była dostatecznie opróżniana. Ponadto prawidłowe przystawienie dziecka do piersi również zapobiega ranieniu i bolesności piersi. Zastój pokarmowy może wystąpić w części piersi i nosi wtedy nazwę zablokowania kanalików mlecznych. Innym poważnym skutkiem takich powikłań jest ropień sutka – ognisko ropy zlokalizowane w piersi (WHO, 2000). Obecność tego typu problemów również świadczy o tym, jak ważna jest odpowiednia technika i rutyna karmienia piersią. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów zapalenia sutka, Światowa Organizacja Zdrowia (2000) zaleca odpoczynek, stosowanie ciepłych kompresów, karmienie z zajętej piersi tak często jak to tylko możliwe oraz masowanie piersi podczas karmienia dla zwiększenia wypływu pokarmu. Jeśli jednak objawy nie ustępują, należy jak najszybciej zasięgnąć porady specjalisty.

    z powrotem
  • Inne powody zakończenia karmienia piersią


    Dane pochodzące od 1323 matek pokazują, że oprócz powodów czysto medycznych istnieje wiele innych czynników, które skłaniają kobiety do zakończenia karmienia piersią (Li et al, 2008). Jednym z powodów najczęściej przytaczanym przez matki jest poczucie, że ich mleko nie zaspokaja potrzeb dziecka. Jest to dość istotna obawa zgłaszana przez matki niezależnie od wieku dziecka. Badania wskazują, że około 50% matek dzieci w każdej grupie wiekowej do 9 miesięcy wyraża taką obawę. Inne powody są mniej oczywiste i zmieniają się wraz z wiekiem dziecka. Wśród matek dzieci w wieku poniżej 1 miesiąca dominują dwa powody zakończenia karmienia piersią: „Dziecko ma problem ze ssaniem lub przystawianiem się” oraz „Pokarm nie wypływa z piersi”. Jednak ich znaczenie wraz z wiekiem dziecka zmniejszało się. Natomiast czynniki psychologiczne, np. „Chciałam/potrzebowałam, aby inne osoby karmiły dziecko”, związane ze stylem życia, np. „Chciałam odzyskać swoje ciało dla siebie” oraz z faktem samoodstawienia dziecka, np. „Moje dziecko straciło zainteresowanie karmieniem lub samo zrezygnowało” zyskiwały na znaczeniu wraz z wiekiem dziecka. Wyniki tego badania pokazują, jak ważne jest dobranie środków wspierających matki w ich problemach z karmieniem piersią odpowiednio do wieku dziecka i indywidualnych zależności pomiędzy matką i jej dzieckiem (McFadden i in., 2017).

    z powrotem
  • Kiedy karmienie piersią przestaje być możliwe lub konieczne


    Karmienie piersią to satysfakcjonujące doświadczenie, zarówno dla matki, jak i dziecka, i jest uznawane za najlepszy sposób zapewnienia zdrowego rozwoju dziecka. Pomimo niewątpliwie wielu zalet karmienia piersią, takich jak dostarczanie dziecku odpowiednich składników odżywczych, korzyści zdrowotne dla matki i dziecka oraz doświadczenie intymnej, emocjonalnej więzi z dzieckiem, przychodzi czas, kiedy dobrostan matki oraz jej dziecka wymaga zakończenia laktacji. Może to być kwestia wyboru (np. decyzje związane ze stylem życia czy powrotem matki do pracy), konieczności (np. powody medyczne) lub wieku dziecka. Ogólne zalecenie Światowej Organizacji Zdrowia jest takie, aby dzieci do 6. miesiąca życia były karmione wyłącznie piersią, a po tym czasie, aby zacząć wprowadzać do diety pokarmy uzupełniające (WHO, 2009). A więc po 6 miesiącach produkcja mleka znacząco zmniejsza się. Zapotrzebowanie dziecka na mleko matki jest bezpośrednio związane z podażą: ssanie stymuluje gruczoły piersiowe i powoduje wydzielanie prolaktyny, która odpowiada za wzrost pęcherzyków w piersi i zwiększenie produkcji mleka (WHO, 2009). Dlatego jeśli stymulowanie piersi zmniejsza się lub zanika, ilość produkowanego mleka stopniowo zmniejsza się aż do całkowitego spontanicznego zatrzymania laktacji. Ten proces nie jest jednak nagły, a w międzyczasie kobieta może doświadczyć zastoju pokarmu, wycieku mleka, dyskomfortu i bólu. Doradczyni laktacyjna może doradzić lub podjąć działania mające na celu złagodzenie objawów i doprowadzenie do zatrzymania produkcji mleka. Istnieją dwie metody zatrzymania laktacji: niefarmakologiczna i farmakologiczna. Metoda niefarmakologiczna jest stosowana od setek lat i polega, między innymi, na masowaniu piersi w celu ich opróżnienia. Do bardziej współczesnych metod należy unikanie stymulacji dotykowej piersi i stosowanie środków o działaniu zewnętrznym (np. liście kapusty, kwiat jaśminu lub woreczki z lodem) (Oladapo i Fawole, 2012). Mięta pieprzowa oraz szałwia to zioła znane ze swoich właściwości hamujących laktację (Walls, 2009). Powyższe metody są stosowane współcześnie i uznawane za najlepszy i najbezpieczniejszy sposób na zatrzymanie laktacji, choć dostępne dane wskazują, że ich skuteczność jest niewielka (Oladapo i Fawole, 2012). Metody farmakologiczne polegają na stosowaniu środków chemicznych obniżających stężenie prolaktyny, a więc hamujących produkcję mleka. W ciągu ostatnich lat szereg takich leków poddano badaniom: i) bromokryptyna; ii) preparaty zawierające estrogen (np. dietylostylbestrol i kwinestrol); iii) preparaty testosteronu i estrogenu; oraz iv) inne środki farmakologiczne (np. klomifen, tamoksyfen, prostaglandyny, oksytocyna oraz preparaty homeopatyczne) (Oladapo i Fawole, 2012). W większości przypadków kobietom decydującym się na zastosowanie metody farmakologicznej podaje się bromokryptynę, zwykle z uwagi na jej skuteczność w obniżaniu stężenia prolaktyny. W wielu krajach ten lek jest jednak niedostępny ze względu na potencjalnie zagrażające życiu skutki uboczne, takie jak zaburzenia układu krążenia (szczególnie incydenty niedokrwienne) oraz, w mniejszym stopniu, zaburzenia neurologiczne i psychiczne (Bernard i in., 2015). Pomimo dostępności dwóch metod zatrzymania produkcji mleka, nie istnieją badania, które dowodziłyby przewagi metod farmakologicznych nad niefarmakologicznymi (Oladapo i Fawole, 2012). W przypadku tych pierwszych, w badaniach nie znaleziono takiego połączenia składników, które byłoby jednoczęsnie skuteczne i bezpieczne. Z tego powodu metody niefarmakologiczne pozostają najlepszą opcją na zahamowanie laktacji i uniknięcie dyskomfortu oraz bólu spowodowanego ciągłym wydzielaniem się mleka.

    z powrotem
Arrow back
Drawing of pieces of a puzzle
Drawing of a milk drop
Drawing of baby bottle and milk drop