Wkład natury i nauki w skuteczne leczenie dyskomfortu trawiennego


Niezależnie od czynników utrudniających trawienie u niemowląt, natura zna wiele związków oferujących delikatne wsparcie. Włączanie ich do planu żywieniowego dziecka, zgodnie z naukowo opisanymi metodami, znacząco poprawia komfort trawienny i dobrostan dziecka.

Bottle with peppermint oil and peppermint leaves

Preparaty ziołowe


Istnieje wiele sposobów leczenia zaburzeń żołądkowo-jelitowych, ale albo są one skuteczne i wywołują potencjalne skutki uboczne, albo są bezpieczne, ale za to mniej skuteczne. Rodzice skłaniają się ku lekom komplementarnym i alternatywnym, takim jak preparaty ziołowe, wychodząc z założenia, że ich naturalne źródła oznaczają większe bezpieczeństwo leczenia (Pike i in., 2013).
Dowiedz się więcej...


Probiotyki


Probiotyki są naturalnymi, żywymi mikroorganizmami, wywierającymi pozytywny wpływ na zdrowie gospodarza. Są często stosowane w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych i wywierają korzystny wpływ na rozwój układu trawiennego niemowląt i małych dzieci. Z badań naukowych wynika, że probiotyki łagodzą objawy ostrego wirusowego zakażenia przewodu pokarmowego, nieswoistego zapalenia jelit, biegunki, kolki niemowlęcej, zaparć i ulewania.
Dowiedz się więcej...

Probiotic bacteria
Protection shield

Prebiotyki


Podobnie do niektórych rodzajów błonnika pokarmowego, prebiotyki wspierają zdrową florę bakteryjną jelit, zmieniając jej skład i aktywność. Są to oligosacharydy, np. frukto- lub galaktosacharydy, których skuteczność w leczeniu kolki niemowlęcej, ostrej biegunki, zakażenia przewodu pokarmowego i czynnościowgo zaparcia została naukowo dowiedziona.
Dowiedz się więcej...

Węglowodany, tłuszcze i białka jako substancje wspomagające


Nauka pokazuje, że trzy największe, naturalne grupy składników odżywczych o wysokiej wartości energetycznej – węglowodany, tłuszcze i białka – posiadają odmienny mechanizm trawienia. Co za tym idzie, odpowiednia modyfikacja diety dziecka może być skutecznym sposobem naturalnego wspierania zdrowego układu trawiennego. Znanych jest wiele naukowo zbadanych rozwiązań dotyczących żywienia, opartych na węglowodanach, tłuszczach i białkach.
Dowiedz się więcej...

Lettering "Carbohydrate, protein, fat"
  • Preparaty ziołowe


    Około 52% dzieci w Europie korzysta z medycyny komplementarnej i alternatywnej, której popularność stale rośnie, przyczyniając się do wprowadzania na rynek co raz to nowych preparatów ziołowych (Anheyer i in., 2017). W związku z tym wiele preparatów ziołowych zostało zbadanych w kontekście leczenia czynnościowych zaburzeń żołądkowo-jelitowych u niemowląt i dzieci. Poszczególne preparaty oraz ich kombinacje poddano ocenie w leczeniu wielu schorzeń, w tym biegunki, odwonienia na skutek wirusowego zakażenia przewodu pokarmowego, kolki niemowlęcej, zespołu jelita drażliwego, czynnościowego bólu brzucha i zaparcia (Anheyer i in., 2017). Wykazano, że połączenie pektyny jabłkowej i rumianku (Matricaria chamomilla) znacznie skraca czas trwania biegunki oraz zmniejsza częstotliwość oddawania stolca (Becker i in., 2006; De la Motte i in., 1997). Wyciąg z korzenia pięciornika czteropłatkowego (Potentilla tormentilla) również zbadano pod kątem leczenia biegunki spowodowanej zakażeniem rotawirusem u dzieci. Ustalono, że wyciąg powodował istotne skrócenie czasu trwania biegunki i hospitalizacji oraz zmniejszenie częstotliwości wypróżniania się i oddawania nieprawidłowych stolców (Subbotina i in., 2003). W badaniach metod leczenia kolki niemowlęcej przyglądano się głównie działaniu kopru włoskiego (Foeniculum vulgare) i rumianku (Matricaria chamomilla). Wykazano, że napar z kopru włoskiego istotnie skracał płacz dziecka w porównaniu do standardowych metod uśmierzania bólu (Arikan i in., 2008). Preparaty ziołowe na bazie różnych wyciągów roślinnych (Matricaria chamomilla, Verbena officinalis, Glycyrrhiza glabra, Foeniculum oraz Melissa officinalis) łagodzą kolkę i objawy jej towarzyszące w odróżnieniu od herbatek zawierających placebo (Weizman i in., 1993). W niedawno przeprowadzonym badaniu klinicznym oceniano Matricariae chamomilla L., Melissa officinalis L. oraz tyndalizowanego Lactobacillus acidophilus w porównaniu do konwencjonalnych metod leczenia, takich jak podawanie Lactobacillus reuteri i simetykonu. Preparat ziołowy skutecznie skracał płacz niemowląt (co jest adekwatnym wskaźnikiem klinicznym stosowanym do oceny kolki niemowlęcej) i okazał się znacząco bardziej skuteczny od simetykonu (Martinelli i in., 2016). W innym badaniu przyglądano się działaniu oleju z mięty pieprzowej (Mentha piperita) w leczeniu czynnościowego bólu brzucha. Kapsułki zawierające olej z mięty pieprzowej porównywano z tabletkami zawierającymi probiotyk i kwas foliowy. Wykazano, że olej z mięty pieprzowej znacząco skracał czas, częstotliwość występowania i ostrość bólu, nie powodując jakichkolwiek skutków ubocznych (Asgarshirazi i in., 2015). Wyciąg z imbiru (Zingiber officinale) jest kolejnym wyciągiem ziołowym, którego działanie powinno zostać zbadane u dzieci. Wyciąg z korzenia imbiru jest tradycyjnie stosowany w leczeniu objawów refluksu i dyspepsji. Liczne badania prowadzone z udziałem osób dorosłych pokazują potencjalne korzyści płynące ze stosowania tego wyciągu, w tym poprawę opróżniania żołądka i perystaltyki jelit zarówno na czczo, jak i po posiłku. Wyciąg ten posiada również wiele innych właściwości, np. spazmatyczne i przeciwpłytkowe (Yeh i in., 2014). Chociaż preparatów tych nie badano pod kątem bezpieczeństwa dla dzieci, wyciąg z imbiru oceniano po badaniu na grupie kobiet w ciąży. Badanie wykazało, że nie stwarza on ryzyka dla rozwoju płodu i dlatego uważa się go za bezpieczny (Yeh i Golianu, 2014). Dlatego wyciąg z imbiru może stać się kolejnym roztworem ziołowym stosowanym w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych w niedalekiej przyszłości, o ile będzie smaczny i miał postać przyjazną dla dziecka.

    z powrotem
  • Probiotyki


    Definicja Organizm człowieka i jelitowa flora bakteryjna wchodzą w bliską, dwukierunkową interakcję, która może mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na zdrowie. Wykazano, że takie interakcje pomiędzy florą jelitową, a gospodarzem wpływają na ogólną odporność, ochronę przed patogenami, perystaltykę jelit, funkcje bariery, a nawet wzrost i rozwój (Ringel i in., 2012). Probiotyki są żywymi organizmami, które – w odpowiednich ilościach – wywierają korzystny wpływ na organizm gospodarza (Guarner i in., 2017). Postępowanie w przebiegu zaburzeń żołądkowo-jelitowych oraz ich leczenie są głównymi przyczynami stosowania preparatów i produktów zawierających probiotyki. Uzasadnia się to tym, że probiotyki wpływają na różne funkcje przewodu pokarmowego, w tym tworzenie bariery ochronnej jelit, funkcje odpornościowe i antybakteryjne, perystaltykę jelit oraz czucie (McFarland, 2010; Ohland i Macnaughton, 2010). Doniesienia naukowe Z uwagi na dynamiczne interakcje oraz szereg pozytywnych skutków, probiotyki zostały dokładnie przebadane pod kątem leczenia wielu czynnościowych zaburzeń układu pokarmowego, w tym biegunki (ostrej, zakaźnej lub powiązanej z antybiotykami), zespołu jelita drażliwego (IBS), czynnościowego zaparcia, a nawet kolki niemowlęcej i objawów związanych z kolką (Ringel i in., 2012; Corpino, 2017). Jednocześnie wiele dostępnych na rynku preparatów zostało opartych na szczepach probiotyków, w tym Lactobacillus (acidophilus, rhamnosus, casei lub reuteri), Bifidobacterium (lactis, infantis, breve lub longum) oraz Bacillus (coagulans) (Ringel i in., 2012). Szczepy Lactobacillus i Bifidobacterium należą do najczęściej stosowanych probiotyków. Opracowano wiele badań naukowych i klinicznych w celu zbadania skuteczności szczepów probiotyków, aby móc zapobiegać i/lub leczyć zakażenia układu pokarmowego. W 2014 roku Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) powołało zespół do przeprowadzenia badań nad probiotykami. Sformułowano zalecenia, zgodnie z którymi do leczenia ostrego wirusowego zakażenia układu pokarmowego najlepiej nadają się szczepy Lactobacillus rhamnosus i Saccharomyces boulardii, z uwagi na efekt skrócenia czasu trwania i ostrości objawów u dzieci (Szajewska i in., 2014). Zaparcie jest kolejnym schorzeniem, w przebiegu którego oceniano wpływ probiotyków. W systemowym przeglądzie opublikowanym w 2017 r. przez Wojtyniaka i Szajewską podsumowano skuteczność szczepów probiotyków w leczeniu czynnościowego zaparcia. Uwzględniono w nim aspekty, takie jak powodzenie leczenia, częstotliwość defekacji, nietrzymanie stolca i ból brzucha (Wojtyniak i Szajewska, 2017). W przeglądzie wskazano następujące szczepy wspierające leczenie czynnościowego zaparcia: Lactobacillus (casei, rhamnosus, reuteri) oraz Bifidobacterium (lactis, longum). IBS również badano pod kątem stosowania szczepu Lactobacillus rhamnosus, wskazując na umiarkowany sukces leczniczy oraz zmniejszenie częstotliwości i ostrości bólu brzucha (Horvath i in., 2011; Corpino, 2017). Podobną strategię leczenia szczepami probiotyków wykorzystano w przypadku kolki niemowlęcej, pomimo niejasnej patogenezy i prawdopodobnie wieloczynnikowego podłoża tej choroby. Systemowe przeglądy i metaanalizy wskazują, że szczepy Lactobacillus reuteri odgrywają pewną rolę w leczeniu, choć nie zapobieganiu, kolki niemowlęcej oraz że – skracając płacz niemowlęcia – stanowią alternatywę dla tradycyjnych metod leczenia farmakologicznego (Benninga i in., 2016; Corpino, 2017). Ponadto szczep Lactobacillus reuteri stosowano również w postępowaniu i leczeniu czynnościowego bólu brzucha, ulewaniu u niemowląt i zaparciu (Orel, 2013). Najnowsze strategie obejmują również probiotyki unieczynnione, charakteryzujące się dużo większą stabilnością i żywotnością. Tyndalizowany szczep Lactobacillus acidophilus oceniano w połączeniu z wyciągami ziołowymi (Matricariae chamomilla L., Melissa officinalis L.) w leczeniu kolki niemowlęcej. Takie połączenie składników skraca płacz dziecka i jest bardziej skuteczne w porównaniu do preparatów zawierających Lactobacillus reuteri i simetykon (Martinelli i in., 2016).

    z powrotem
  • Prebiotyki


    Definicja Zarówno błonnik pokarmowy, jak i prebiotyki modulują jelitową florę bakteryjną, wywierając potencjalnie pozytywny wpływ na zdrowie. Istnieje wiele doniesień na temat działania błonnika pokarmowego w kontekście zaburzeń żołądkowo-jelitowych, np. czynnościowego zaparcia. Błonnik pokarmowy to nieulegające trawieniu substancje pochodzenia roślinnego, zawarte w pożywieniu (inaczej: węglowodany roślinne). Definicje błonnika pokarmowego i prebiotyków częściowo pokrywają się ze sobą, a zasadnicza różnica polega na tym, że prebiotyki wybiórczo stymulują pewne szczepy flory bakteryjnej, podczas gdy nie każdy rodzaj włókna pokarmowego wykazuje właściwości prebiotyczne (Wegh i in., 2017). Prebiotyki są nazywane wybiórczo fermentowanymi składnikami, powodującymi określone zmiany składu i/lub aktywności flory bakteryjnej jelit, co wiąże się z korzyściami zdrowotnymi (Gibson i in., 2010). Produkty, które zawierają prebiotyki i probiotyki, nazywane są synbiotykami (Schrezenmeir i de Vrese, 2001). Prebiotyki zwykle mają postać oligosacharydów, np. fruktooligosacharydy (FOS), galaktooligosacharydy (GOS) oraz oligosacharydy mleka kobiecego (HMO) i występują naturalnie lub jako dodatek do produktów (np. preparaty do początkowego karmienia niemowląt, żywność funkcjonalna i suplementy żywnościowe) (Thomas i in., 2010). Dzielą się zwykle na prebiotyki krótkołańcuchowe (np. FOS) oraz prebiotyki długołańcuchowe (np. inulina). Prebiotyki krótkołańcuchowe stanowią pożywkę dla bakterii kolonizujących okrężnicę wstępującą, podczas gdy prebiotyki długołańcuchowe zwykle ulegają wolniejszej fermentacji i wspierają bakterie obecne w okrężnicy poprzecznej, zstępującej i esicy (Vandenplas i in., 2013a). Według Roberfroida (2007), węglowodany uważane za prebiotyki muszą spełniać następujące kryteria: i) odporność na pH żołądka; ii) odporność na hydrolizę pod wpływem enzymów ssaków; iii) nie uleganie trawieniu i odporność na wchłanianie z przewodu pokarmowego; oraz iv) zdolność do ulegania fermentacji oraz wybiórczego stymulowania wzrostu lub aktywności dobroczynnych mikroorganizmów. FOS, GOS, inulina, 2`-Fukozylolaktoza oraz lakto-N-neotetraoza (należące do rodziny HMO) oraz laktuloza spełniają wszystkie powyższe kryteria. Doniesienia naukowe W kontekście leczenia zaburzeń układu pokarmowego u dzieci wykazano, że prebiotyki wpływają korzystnie na objawy kolki niemowlęcej, ostrej biegunki, wirusowego zakażenia układu pokarmowego oraz czynnościowego zaparcia. Autorzy opublikowanego niedawno przeglądu, którego celem była ocena skuteczności błonnika pokarmowego i prebiotyków u dzieci z zaburzeniami przewodu pokarmowego (Wegh i in., 2017), wskazali na szereg badań, w toku których dowiedziono skuteczności prebiotyków w postaci roztworu w leczeniu objawów kolki niemowlęcej i czynnościowego zaparcia. Dla przykładu, w badaniu przeprowadzonym przez Savino i in. (2006), GOS, FOS i hydrolizowane białka były wiązane z poprawą objawów kolki, zaś w badaniu Closa-Monasterolo i in. (2017) zauważono, że fruktany typu inuliny wywierają pozytywny wpływ na objawy czynnościowego zaparcia. Badano również doustne roztwory do rehydracji zawierające prebiotyki w leczeniu ostrej biegunki u dzieci. W randomizowanym badaniu kontrolowanym, którego wyniki opublikowano w 2011 roku, wykazano, że połączenie składników mineralnych (w tym cynku) z prebiotykami (FOS i ksylooligosacharydy) – podawanych w postaci hipotonicznego roztworu do rehydracji – powodowało skrócenie czasu trwania biegunki u dzieci (Passariello i in., 2011).

    z powrotem
  • Węglowodany, tłuszcze i białka jako substancje wspomagające


    Węglowodany jako substancje wspomagające Laktoza (cukier mlekowy), będąca głównym węglowodanem w składzie preparatów mlecznych do żywienia niemowląt, jest hydrolizowana (rozbijana) przez enzym laktazy. Chociaż cukier mlekowy znajduje się również w mleku matki, często zdarza się, że u dzieci pojawia się, choćby tymczasowo, niedobór laktazy (Vandenplas i in., 2013b). Dlatego podawanie dziecku preparatów o zmniejszonej zawartości laktozy wiąże się ze zmniejszeniem się liczby epizodów płaczu w tygodniu oraz skróceniem łącznego czasu płaczu (wskaźniki kolki) (Vandenplas i in., 2013b). Ponadto wyniki badań prowadzonych z udziałem dzieci hospitalizowanych pokazują, że podawanie pokarmów nie zawierających laktozy zmniejsza czas trwania biegunki (Guarino i in., 2014). Szczególnym rodzajem węglowodanów jest błonnik. Ze względu na nie uleganie trawieniu, błonnik działa głównie w przewodzie pokarmowym, co jest przydatną cechą charakterystyczną roztworów pochodzenia roślinnego, normalizujących działanie układu trawiennego dziecka. Dla przykładu, wczesna realimentacja preparatem mlecznym do żywienia niemowląt bogatym w błonnik zawarty w bananie skraca czas trwania biegunki, odwodnienia, gorączki, bólu brzucha i wymiotów, zapobiega wystąpieniu patologicznych domieszek w stolcu oraz przeciwdziała niedoborom masy ciała (Czerwionka-Szaflarska i in., 2011). W kontekście refluksu i ulewania, innym naturalnym rozwiązaniem jest mączka chleba świętojańskiego, znana pod nazwą karob. Zawiera ona funkcjonalny węglowodan, karubinę. Przy niższych poziomach żołądkowego pH, prowadzi do zgęstnienia i zwiększenia lepkości preparatu mlecznego do żywienia niemowląt, gwarantując bezpieczne i dobrze tolerowane, jak również klinicznie zbadane, rozwiązanie polegające na zmniejszeniu refluksu i ulewania (Meunier i in., 2014, Wenzl i in., 2003). Substancje wspomagające w postaci tłuszczów Tłuszcze w pożywieniu składają się głównie z trójglicerydów – cząsteczki zbudowanej z rdzenia glicerolowego i trzech kwasów tłuszczowych. Podczas trawienia enzym lipazy rozbija tę cząsteczkę na monogliceryd (glicerol + 1 kwas tłuszczowy) oraz dwa wolne kwasy tłuszczowe. Te „uwolnione” cząsteczki złączone z kwasami żółciowymi, zwanymi micelami, tworzą warunki wstępne dla wchłaniania. Naturalny tłuszcz zawarty w mleku zawiera beta-palmityniany o specjalnej budowie. Podczas gdy trójglicerydy w tłuszczach roślinnych posiadają tak zwaną strukturę POP (kwas palmitynowy na końcu łańcucha lub w pozycji alfa), kwas palmitynowy w trójglicerydach mleka znajduje się głównie w środku łańcucha lub w pozycji beta. Uwolniony z POP kwas palmitynowy wraz z wapniem tworzy nieabsorbowalne mydła. Wyniki badań klinicznych pokazują za to, że beta-palmitynian może być skutecznie wchłaniany bez tworzenia się mydeł kwasów tłuszczowych. Co za tym idzie, jego pozytywny wpływ obejmuje zwiększoną absorpcję wapnia, zmiękczenie stolca (Havlicekova i in., 2016), jak również skrócenie czasu trwania płaczu (Litmanovitz i in., 2014) i mniejszą częstotliwość kolek (Nocerino i in., 2015). Ponadto trójglicerydy średniołańcuchowe (MCT), występujące naturalnie w niektórych olejach roślinnych, np. oleju kokosowym, łatwiej ulegają trawieniu, ponieważ omijają etapy niezbędne do absorpcji tłuszczów długołańcuchowych. W konsekwencji dostarczają kalorii, jednocześnie ograniczając ilość nieprzyswojonego tłuszczu pozostałego w stolcu (Gracey i in., 1970). Pomagają w utrzymaniu odpowiedniego poziomu odżywienia, co jest szczególnie ważne w przypadku biegunki (Tanchoco i in., 2007). Białka jako substancje wspomagające Białka są zbudowane z jednego lub wielu łańcuchów, w skład których wchodzą aminokwasy. W procesie trawienia białka ulegają degradacji w obecności enzymu (hydroliza) do peptydów (krótsze łańcuchy aminokwasów), a ostatecznie do przyswajalnych wolnych aminokwasów. Jako naturalny roztwór białkowy stosowany w leczeniu problemów trawiennych lub (ryzyka) alergii, stosuje się białko (mleka krowiego) „częściowo strawione”: Nisko zhydrolizowana frakcja białek mleka krowiego W toku randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych wykazano skuteczność preparatów zawierających zhydrolizowaną frakcję białek w leczeniu kolki niemowlęcej (Vandenplas i in.; 2013b, Iacovou i in., 2012). Częściowo zhydrolizowana frakcja białek mleka krowiego Członkowie Niemieckiego Towarzystwa Alergologii i Klinicznej Immunologii (DGAKI) oraz Niemieckiego Towarzystwa Medycyny Pediatrycznej i Nastolatków (DGKJ) stwierdzili w wytycznych dotyczących zapobiegania alergii, że: dzieci nie karmione piersią lub tylko częściowo karmione piersią z powodu ryzyka alergii powinny otrzymywać preparaty mleczne zawierające hydrolizat białkowy (Koletzko i in., 2013). W pewnym randomizowanym, kontrolowanym badaniu klinicznym prowadzonym z udziałem 103 donoszonych niemowląt w wieku 6-8 tygodni obciążonych ryzykiem alergii wykazano, że podawanie dzieciom preparatu mlecznego zawierającego hydrolizat białkowy zmniejszało objawy atopowego zapalenia skóry w perspektywie średnioterminowej (tj. do wieku 6 miesięcy, a więc do końca okresu prowadzenia obserwacji) (Boženský i in., 2015). Znacząco zhydrolizowana frakcja białek mleka krowiego Preparty mleka zawierające białko o wysokim stopniu hydrolizy (EHF) uważa się za pierwszą linię obrony przed alergią na mleko krowie (CMPA) (Vandenplas i in., 2014). Wolne aminokwasy Niezwykle wrażliwe niemowlęta z ostrą alergią wielopokarmową mogą reagować na szczątkowe ilości alergenów w mieszankach typu EHF i z tego powodu wymagają specjalnego podejścia. Aby całkowicie uniknąć reakcji alergicznej, należy podawać preparaty mleka zawierające wolne aminokwasy (Vandenplas i in., 2007). Podsumowując, im wyższy jest stopień degradacji (hydrolizy), tym bardziej przyswajalny jest preparat i mniej alergizujący. Reakcję alergiczną wyzwala określona sekwencja aminokwasów (antygen/epitop) właściwa dla źródła białka, np. mleka krowiego. Co za tym idzie, stosowanie preparatów opartych na białkach roślinnych, np.soi lub ryżu stanowi alternatywę w postępowaniu z CMPA (Katz i in., 2014).

    z powrotem
Drawing of digestive tract
Drawing of crying baby face
Drawing of smiling baby face