Galaktogogi - substancje mlekopędne

Problemy z laktacją w zakresie zbyt niskiej ilości produkowanego mleka jest jednym z częstszych problemów u matek i jednym z głównych powodów konsultacji lekarskiej we wczesnych miesiącach po porodzie. Lęk matek przed niedostatecznie wystarczającym odżywieniem niemowląt może prowadzić do wczesnego zaprzestania karmienia piersią i przejścia na mleko modyfikowane dla niemowląt. Szczególnie matki doświadczające stresu lub niepokoju mogą obawiać się, że ilość produkowanego mleka jest niewystarczająca i przestawić się częściowo lub całkowicie na karmienie mieszanką mleczną (Wilinska & Schleußner, 2015).

Niska podaż mleka - hipogalaktia


Większość matek ma wystarczającą ilość mleka, aby nakarmić swoje niemowlę. Mogą potrzebować wsparcia i zachęty, aby nauczyć się właściwych technik karmienia i zrozumieć potrzeby niemowlęcia (WHO i UNICEF, 1993, WHO, 2009). Jednak zmniejszona produkcja mleka (hipogalaktia) pozostaje najczęstszą przyczyną niepowodzeń w karmieniu piersią. Przyczyny hipogalaktii są różne i obejmują zarówno przedwczesny poród (niedojrzałość tkanki gruczołu sutkowego), chorobę matki lub niemowlęcia i późniejsze przyjmowanie leków, oddzielenie od niemowlęcia, próby relaktacyjne po dłuższym okresie niekarmienia, a także wpływ emocji  - stresu lub niepokoju (Zuppa i in., 2010, Wilinska & Schleußner, 2015). Zdarzają się sytuacje gdy u niemowlęta mają kolkę jelitową lub inne zaburzenia czynnościowe żołądka i jelit (FGID →), w których matka ma wątpliwości co do jej mleka i jego jakości. W takich przypadkach konieczne jest dokładne zbadanie i wykluczenie przyczyn organicznych. Ważne są również nieorganiczne lub techniczne przyczyny zbyt małej ilości pokarmu kobiecego. Ich ocena powinna dotyczyć edukacji na temat laktacji i FGID. Zakres edukacji obejmuje obserwację i ocenę technik karmienia piersią, przystawiania dziecka do piersi, częstotliwości i skuteczności opróżniania piersi. Nie należy zapominać o rozwiązywaniu problemów matczynych i zdrowia psychicznego. W wielu przypadkach nauczenie prawidłowej techniki karmienia piersią i przystawiania do piersi, redukcja stresu i niepokoju poprzez zastosowanie technik relaksacyjnych oraz zwiększenie komfortu podczas sesji karmienia często rozwiązuje trudności (Brodribb, 2018, WHO, 2009).

Uspokojenie i wsparcie mogą pomóc matce, a także doradcy lub ekspertowi laktacyjnemu, który ocenia proces karmienia. W razie potrzeby pracownik służby zdrowia może również zasugerować składniki mlekopędne, tak zwane galaktogogi, aby wspomóc produkcję mleka matki i uspokoić obawy matek dotyczące zbyt małe ilości mleka (Brodribb, 2018, Wilinska & Schleußner, 2015, Brand i in., 2011).

 

Galaktogogi


Galaktogogi to substancje, o których wiadomo, że wspomagają proces laktacji, zwiększają produkcję mleka, uwalnianie mleka lub zwiększają jego ilość. Są dobrze znane w przemyśle mleczarskim i medycynie tradycyjnej i mogą mieć zastosowanie farmakologiczne (np. leki syntetyczne, takie jak domperidon), ale także pochodzenia roślinnego (np. ekstrakty z owoców ostropestu plamistego) (Penagos Tabares et al., 2014, Wilinska & Schleußner, 2015 ). Galaktogogi wpływają na różne procesy związane z produkcją mleka, takie jak synteza prolaktyny (antagoniści dopaminy), wyrzut mleka (oksytocyna) lub poprzez działanie fitoestrogenne (Penagos Tabares i in., 2014, Wilinska & Schleußner, 2015).

Galaktogogi farmakologiczne


Niektóre leki są stosowane jako pobudzające produkcję mleka w procesie lakatacji. Są to głównie antagoniści dopaminy (metoklopramid, domperidon i sulpiryd), które zwiększają syntezę prolaktyny. Jednak te leki nie są wskazane jako galaktogogi, więc są stosowane poza wskazaniami i bez zgody organów regulacyjnych. Agencja Żywności i Leków USA (FDA) wydała ostrzeżenie przed stosowaniem domperidonu jako galaktogogu i wyraźnie ostrzega przed jego stosowaniem ze względu na obawy dotyczące bezpieczeństwa związane z poważnymi działaniami niepożądanymi u niektórych kobiet (Brodribb, 2018, FDA, 2016).

Domperidon przenika do mleka matki. Zatem niekorzystne skutki antagonistów dopaminy mogą prawdopodobnie wpływać nie tylko na matkę, ale także na niemowlę. Skutki uboczne u matek obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, arytmię serca, bezsenność, depresję, drgawki, a nawet nagłą śmierć. Efekty uboczne u niemowląt otrzymujących mleko od leczonych matek obejmują dyskomfort jelit, nadmierna senność i apatia (Wilinska & Schleußner, 2015, FDA, 2016). Pracownicy służby zdrowia powinni dokładnie rozważyć ryzyko przed zastosowaniem tych leków poza wskazaniami w ramach farmakologicznych protokołów galaktogennych. Zgodnie z naszą misją dotyczącą zgodności przyrodą i nauką, Instytut NaturScience koncentruje się na aktualnej wiedzy o naturalnych galaktogogach.

Naturalne galaktogogi


Naturalne galaktogogi pochodzą z różnych roślin i mają długą historię stosowania w wielu kulturach. W tradycyjnej medycynie dobrze znanymi galaktogogami roślinnymi są herbaty lub ekstrakty roślinne z kopru włoskiego (Foeniculum vulgare), kminku pospolitego (Carum carvi), kozieradki (Trigonella foenumgraecum), rutwica lekarska (Galega officinalis) oraz owoc ostropestu plamistego i jego fitokompleksu sylimaryny (Silybum marianum) (Wilinska & Schleußner, 2015, Mortel & Mehta, 2013).

Większość doniesień na temat ich działania opiera się na doświadczeniach empirycznych, które wykazały, że rośliny te mogą korzystnie wpływać na produkcję mleka bez negatywnych skutków ubocznych. Wciąż brakuje danych z badań klinicznych dotyczących ich skuteczności, a zwłaszcza mechanizmu działania. Zakłada się, że w ich działaniu pośredniczy działaniewpływ fitoestrogenny (Penagos Tabares i in., 2014). Niektóre naturalne galaktogogi mogą działać jak ludzki 17 beta-estradiol, który indukuje ekspresję prolaktyny i sprzyja proliferacji komórek nabłonka sutka wyściełających pęcherzyki gruczołowe (Wilinska & Schleußner, 2015). Innym domniemanym  mechanizmem jest wpływ naturalnych galaktogogów  na stężenie prolaktyny poprzez oddziaływanie na receptory dopaminy. Zasugerowano to w badaniu na szczurach w okresie laktacji, w którym podawanie sylimaryny doprowadziło do wzrostu stężenia prolaktyny, który może zostać odwrócony przez antagonistę receptora dopaminy (Capasso et al., 2009).

Ekstrakty roślinne


Herbaty ziołowe, proszki i ekstrakty stanowią wyzwanie, ponieważ ich związki czynne są często słabo wchłanianlne lub są bardzo dużymi cząsteczkami, brakuje specyficznych transporterów jelitowych lub innych mechanizmów wchłaniania, a zatem mają niską biodostępność. W konsekwencji ich spożycie wykazuje niską skuteczność lub istnieje potrzeba dużego spożycia w celu osiągnięcia aktywności biologicznej. Pobranie dużej ilości zwiększa ryzyko niekorzystnych skutków ubocznych. Biorąc pod uwagę te ograniczenia, które ogólnie wpływają na związki bioaktywne z ekstraktów roślinnych, metody przygotowania i oczyszczania są stale ulepszane, aby poprawić niską biodostępność tych naturalnych galaktogogów (Wilinska & Schleußner, 2015).

Bibliografia


Brand E, Kothari C, Stark MA. Factors related to breastfeeding discontinuation between hospital discharge and 2 weeks postpartum. The Journal of Perinatal Education 2011; 20(1):36–44. at: www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3209743/

Brodribb W. ABM Clinical Protocol #9: Use of Galactogogues in Initiating or Augmenting Maternal Milk Production, Second Revision 2018. Breastfeeding medicine : the official journal of the Academy of Breastfeeding Medicine 2018; 13(5):307–14. at: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29902083

Capasso R, Aviello G, Capasso F, Savino F, Izzo AA, Lembo F, Borrelli F. Silymarin BIO-C, an extract from Silybum marianum fruits, induces hyperprolactinemia in intact female rats. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology 2009; 16(9):839–44. at: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19303749/

FDA. FDA Warns Against Women Using Unapproved Drug, Domperidone, to Increase Milk Production: FDA Talk Paper: U. S. Food and Drug Administration; 2016 [status of: 2019 Dec 10]. at: www.fda.gov/drugs/information-drug-class/fda-talk-paper-fda-warns-against-women-using-unapproved-drug-domperidone-increase-milk-production

Gupta PD, Daswani PG, Birdi TJ. Approaches in fostering quality parameters for medicinal botanicals in the Indian context. Indian journal of pharmacology 2014; 46(4):363–71. at: www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4118527/

Mortel M, Mehta SD. Systematic review of the efficacy of herbal galactogogues. Journal of human lactation : official journal of International Lactation Consultant Association 2013; 29(2):154–62. at: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23468043

Penagos Tabares F, Bedoya Jaramillo JV, Ruiz-Cortés ZT. Pharmacological overview of galactogogues. Veterinary medicine international 2014; 2014:602894. at: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25254141

Tamayo C, Diamond S. Review of clinical trials evaluating safety and efficacy of milk thistle (Silybum marianum L. Gaertn.). Integrative cancer therapies 2007; 6(2):146–57. at: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17548793/

WHO. Infant and Young Child Feeding. Model Chapter for textbooks for medical students and allied health professionals. Geneva, Switzerland: World Health Organization (WHO) press; 2009. at: www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/9789241597494/en/

WHO, UNICEF. Breastfeeding counselling: a training course - Participant's Manual: Maternal, newborn, child and adolescent health: WHO; 1993. at: www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/who_cdr_93_3/en/ 

Wilinska M, Schleußner E. Galactogogues and breastfeeding. Nutrafoods 2015; 14(3):119–25. at: link.springer.com/article/10.1007/s13749-015-0034-9

Zuppa AA, Sindico P, Orchi C, Carducci C, Cardiello V, Romagnoli C. Safety and efficacy of galactogogues: substances that induce, maintain and increase breast milk production. Journal of pharmacy & pharmaceutical sciences : a publication of the Canadian Society for Pharmaceutical Sciences, Societe canadienne des sciences pharmaceutiques 2010; 13(2):162–74. at: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20816003

O podobnych zagadnieniach przeczytasz na naszej anglojęzycznej stronie